Niet óver jongeren, maar mét jongeren
In een vergaderzaal zitten tien volwassenen te praten over jongeren. Over hun motivatie. Hun mentale gezondheid. Hun toekomst. Hun kansen op de arbeids- en woningmarkt. Na een uur ligt er een lijst met oplossingen op tafel. Er ontbreekt alleen één ding. Er zit geen jongere in de ruimte.
Dat beeld zie ik vaker dan me lief is. Niet alleen op tv, in de politiek of in het bedrijfsleven, maar ook in het onderwijs. We spreken veel over jongeren, maar nog te weinig met jongeren. We analyseren hun keuzes, bespreken hun gedrag en bedenken oplossingen voor hun uitdagingen. Ondertussen vragen we hen lang niet altijd wat zij zelf zien, ervaren en nodig hebben. Dat is niet alleen opvallend. Het is ook onverstandig.
Jongeren zijn geen doelgroep die we vanaf de zijlijn moeten bestuderen. Zij zijn volwaardige deelnemers aan onze samenleving. De jongeren van vandaag zijn de vakmensen, zorgprofessionals, ondernemers en leidinggevenden van morgen. Zij gaan de woningen bouwen die we tekortkomen, de zorg leveren die steeds schaarser wordt en de economie draaiend houden. Juist daarom kunnen we het ons niet veroorloven hun perspectief als bijzaak te behandelen. We moeten jongeren niet alleen voorbereiden op de toekomst, maar hen ook actief betrekken bij het vormgeven ervan.
Dat geldt voor de samenleving als geheel, maar zeker ook voor het onderwijs. We kunnen nog zulke mooie plannen maken over goed onderwijs, studentenwelzijn, begeleiding of kansengelijkheid. Die plannen worden beter wanneer studenten meedenken. Niet achteraf, wanneer de keuzes al zijn gemaakt, maar vooraf, wanneer ideeën nog gevormd worden. Echte participatie vraagt meer dan het ophalen van een mening. Het vraagt om vertrouwen, ruimte en de bereidheid om invloed te delen.
Bij Yonder zien we iedere dag wat dat oplevert. De Centrale Studentenraad brengt belangrijke onderwerpen onder de aandacht, stelt kritische vragen en kijkt met een frisse blik naar onze organisatie. Studenten zien soms zaken die wij over het hoofd zien, simpelweg omdat zij dagelijks ervaren wat de gevolgen van onze keuzes zijn. Daarom hebben we besloten de Centrale Studentenraad meer ruimte te geven. Vanaf dit schooljaar komt de raad wekelijks bijeen in plaats van eens per twee weken. Dat lijkt misschien een kleine wijziging in de agenda, maar voor mij symboliseert het iets veel groters. Het laat zien dat we studenten niet zien als gespreksonderwerp, maar als gesprekspartner.
Als we werkelijk vinden dat de stem van studenten belangrijk is, moeten we daar ook tijd, aandacht en middelen voor vrijmaken. Dat betekent luisteren, ook wanneer de boodschap kritisch is. En accepteren dat goede ideeën niet altijd van bestuurders, managers of beleidsmakers komen. In een tijd waarin veel over jongeren wordt gesproken, wil ik daarom een eenvoudig pleidooi houden. Laten we stoppen met praten over jongeren alsof zij toeschouwers zijn van de toekomst.
Ze zijn dat niet. Ze zijn inwoners van vandaag. Werknemers van vandaag. Studenten van vandaag. Burgers van vandaag. En als we betere beslissingen willen nemen over onderwijs, werk en samenleving, dan moeten we hen niet vaker uitleggen hoe de wereld werkt. We moeten hen vaker vragen hoe zij die wereld zien.
Of het nu aan een vergadertafel of de keukentafel thuis is: de volgende keer dat je een besluit neemt dat jongeren raakt, kijk dan eens rond in de ruimte. Ontbreekt hun stem? Dan ontbreekt waarschijnlijk ook een deel van het antwoord.